TCM na Dzikim Zachodzie
Od 13 do 19 października, każdego dnia o godz. 21:00, bohaterem TCM będzie jeden z najstarszych gatunków filmowych, czyli western. Gatunek ten liczy sobie już 100 lat, a filmem, który go zapoczątkował, był Napad na ekspres (1903)
w reżyserii Edwina S. Portera. W dziesięciominutowym filmie znalazły się wszystkie elementy, z jakimi dziś kojarzy nam się western - walka dobra ze złem, napad rabunkowy i inne przestępstwa, pościg i ostateczna rozgrywka. W końcowej sekwencji filmu widzimy zbliżenie uzbrojonego bandyty, strzelającego w kierunku kamery, a więc również i widzów! (Scenę tę wykorzystał Martin Scorsese
w zakończeniu Goodfellas (1990), w którym Joe Perci odwraca się i oddaje strzał w kierunku widowni.) Do typowych składników gatunku należą również konie, pociągi (i napady na nie), dyliżanse, osobnicy wyjęci spod prawa, szeryfowie, spęd i kradzież bydła, oddziały pościgowe, zapierające dech widoki i, rzecz jasna, strzelaniny. Akcja westernu najczęściej rozgrywa się w odosobnionych fortach (Ucieczka z Fortu Bravo) czy gospodarstwach (Poszukiwacze Johna Forda), saloonie czy więzieniu (Rio Bravo), głównej ulicy małego miasteczka (W samo południe) czy miastach, dopiero powstających na skraju cywilizowanego świata (Dzika banda).
Western jest jednym z najstarszych i najbardziej podatnych na eksperymenty gatunków filmowych, który na przestrzeni lat przechodził różne mutacje, był lekceważony, odkrywany na nowo i parodiowany. Powstawały komedie (Płonące siodła, City Slickers, Cat Ballou), musicale (Paint Your Wagon), filmy science-fiction (Świat Dzikiego Zachodu), a nawet melodramaty, w których kobiety grały typowo męskie role (Joan Crawford w Johnnym Guitar i Barbra Stanwyck w Forty Guns). Western istnieje od samego początku kina, a TCM wyraża uznanie dla tak zasłużonego gatunku, prezentując film dokumentalny: TCM: 100 lat westernu, zgłębiający bogactwo tego gatunku. TCM składa hołd gwiazdom i reżyserom, którzy uwiecznili Dziki Zachód na dużym ekranie, a jedną
z premier tego miesiąca będzie western Bez przebaczenia - nagrodzony Oscarami film Clinta Eastwooda.
PONIEDZIAŁEK, 13 PAŹDZIERNIKA
PAT GARRETT I BILLY KID (Pat Garret and Billy The Kid) (1973) godz. 21:00
reż: Sam Peckinpah
obsada: James Coburn, Kris Kristofferson, Richard Jaeckel, Jason Robards Jr, Bob Dylan, Slim Pickens
Opowieść o historii Starego Zachodu, zbudowana w oparciu o fakty i legendy
o południowo-zachodnich rewolwerowcach. Billy Kid wiedząc, że jego dni są policzone powraca do Fortu Summer, który terroryzował w młodości jako człowiek wyjęty spod prawa. Przybywa do miasta razem z Patem Garrettem. Garrett, znajdujący się teraz w szponach chciwych baronów bydła, jest szeryfem
i pomimo swojej ówczesnej przyjaźni musi spełnić swój obowiązek i zabić Billego.
Reżyser Sam Peckinpah uważał ten film za jedno ze swych najlepszych dzieł. Początkowo, studio zdecydowało się skrócić film o 15 minut, bez zgody reżysera. Rozwścieczony Peckinpah próbował usunąć swoje nazwisko z napisów filmu. Bob Dylan, gwiazda pop, skomponował ścieżkę dźwiękową, na której znalazła się piosenka Knocking on Heavens Door. Pojawił się także w jednej z mniejszych ról, co dodatkowo wpłynęło na sukces filmu.
STRZAŁY O ZMIERZCHU (Ride the High country) (1962) godz. 23:05
reż: Sam Peckinpah
obsada: Randolph Scott, Joe McCrea, Mariette Hartley, Ronald Starr, R. G. Armstrong, Edgar Buchanan
Akcja uznanego przez krytykę dramatu toczy się u schyłku epoki Dzikiego Zachodu. Dwóch podstarzałych kowbojów rozpamiętuje swoje życie, eskortując transport złota i ratując pewną pannę młodą.
Obraz będący zaprawionym kroplą goryczy hołdem, złożonym utraconej na zawsze epoce, z ostatnią rolą Randolpha Scotta, wyświetlano pierwotnie jako film klasy B - na życzenie nieprzychylnego mu szefa wytwórni MGM. Obecnie uważany jest za jedno z arcydzieł Sama Peckinpaha.
UMARLI W BUTACH (They Died With Their Boots On) (1941) godz. 00:40
reż: Raoul Walsh
obsada: Errol Flynn, Olivia de Havilland, Arthur Kennedy, Anthony Quinn, Charles Grapewin, Sidney Greenstreet
Film śledzi karierę generała Custera, poczynając od nauki w West Point, poprzez Wojnę Domową w USA, aż po jego ostatnią bitwę.
Początkowo filmem zająć się miał Michael Curtiz, lecz później zrezygnowano
z tego pomysłu ze względu na jego nie za dobre stosunki z Flynnem (Curtiz był jednym z niewielu reżyserów, którzy potrafili utrzymać Erolla Flynna pod kontrolą). Film był ósma i ostatnią produkcją u boku Olivii de Havilland. Podczas zdjęć do sceny jazdy kawalerii, jeden z aktorów (Bill Mead) poniósł śmierć, raniąc się
w wypadku na koniu własną szpadą.
WTOREK, 14 PAŹDZIERNIKA
JAK ZDOBYWANO DZIKI ZACHÓD (How the West Was Won) (1962) godz. 21:00
reż: John Ford/Henry Hathaway/George Marshall
obsada: Gregory Peck, Henry Fonda, John Wayne, James Stewart, Debbie Reynolds, George Peppard, Eli Wallach
Western opowiadający o trzech pokoleniach rodziny pionierów, ukazujący jak zmieniają się ich losy w trakcie doniosłych wydarzeń w XIX-wiecznej Ameryce. Obsada, składająca się z samych gwiazd oraz trzech najlepszych reżyserów przedstawia różne epizody opowieści.
Trzech najlepszych reżyserów przedstawiło różne epizody tej epickiej opowieści, korzystając, z technologii „Cinerama” polegającej na zastosowaniu trzech kamer.
Dla osiągnięcia pełnego efektu panoramicznego, używano trzech projektorów.
W kinach bez takich urządzeń pokazywano wersję na jednej rolce taśmy filmowej. Niestety miejsce połączeń wszystkich trzech rolek taśm filmowych użytych do nagrywania filmu są widoczne w trakcie jego projekcji. Film oparto na serii artykułów opublikowanych w magazynie Life, a narrację prowadził Spencer Tracy. Ujęcie siejącego spustoszenie pędu bawołów kosztowało życie większości bizonów żyjących w Ameryce Północnej w 1962 roku. W filmie wykorzystano materiał filmowy z trzech innych filmów: Alamo (1960), Raintree County (1957)
i This is Cinerama (1952). John Ford, słynący z dokonań w kategorii westernów, jest najbardziej utytułowanym reżyserem wszechczasów, z czterema oskarami dla najlepszego reżysera. Film ten został pięciokrotnie nominowany do nagrody Oskara®, a otrzymał trzy nagrody za Najlepszy scenariusz, Najlepszy montaż
i Najlepszy dźwięk.
PÓŁNOCNO-ZACHODNIE PRZEJŚCIE (Northwest Passage) (1940) godz. 23:30
reż: King Vidor
obsada: Spencer Tracy, Walter Brennan, Ruth Hussey, Nat Pendleton
Epicka opowieść o człowieku prowadzącym ciężką ekspedycję do Kanady, mającą doprowadzić do ukarania wrogiego indiańskiego plemienia. Akcja rozgrywa się w roku 1759, a Tracy gra majora Roberta Rogersa, który wyrusza
z Kolonii w celu znalezienia północno-zachodniego przejścia nad Pacyfik. Wraz ze swoimi lojalnymi zwolennikami Rogers niszczy wioskę wyjętych spod prawa Indian, zabija członków plemienia w zemście za ostatnie masakry i dociera do Fort Wentworth, gdzie oddział ma otrzymać zapasy żywności od Brytyjczyków. Tam okazuje się, że mieszkańcy fortu zostali pozabijani przez Indian i wszystko wydaje się być stracone ….
Realizacja filmu opartego na książce Kennetha Roberta rozpoczęła się, kiedy napisano dopiero połowę scenariusza. Gdy King Vidor wrócił ze zdjęć, okazało się, że scenariusz nadal nie jest gotowy, dlatego więc do tytułu dodano Rogers Rangers, usunięto kilka nie zakończonych wątków i wypuszczono produkcję jako
SZALONY KOŃ (The Rounders) (1965) godz. 01:35
reż: Burt Kennedy
obsada: Glenn Ford, Henry Fonda, Sue Ann Langdon, Chill Wills
Film ten to współczesny western, będący jednocześnie świetną komedią. Opowiada on o losach dwóch kowbojów, którzy zamierzają się ustatkować. Na drodze staje im jednak uparty koń, otrzymany w ramach zapłaty od pewnego sprytnego farmera. Nie mogą oni zaznać spokoju, dopóki nie ujeżdżą dzikiej bestii.
Film ten oparty jest na powieści Maxa Evansa, który sam w 1970 roku pojawił się
w westernie pod tytułem The Ballad of Cable Hogue. Reżyser Burt Kennedy był współautorem scenariusza.
ŚRODA, 15 PAŹDZIERNIKA
ZAWADIAKI (Wild Rovers) (1971) godz. 21:00
reż: Blake Edwards
obsada: William Holden, Ryan O’Neal, Karl Malden, Lynn Carlin, Tom Skerritt, Joe Don Baker
Starzejący się cowboy i jego młody pomocnik znużeni życiem na rancho postanawiają obrabować bank, aby odzyskać szacunek do siebie i przeżyć wielką przygodę. Po udanym napadzie, ścigani przez szeryfa i jego pomocników, próbują ucieczki do Meksyku. Mają być złapani żywi lub martwi.
Oryginalna 136metrowa wersja Blaka Edwardsa została wreszcie zrekonstruowana
i pokazana.
UCIECZKA Z FORTU BRAVO (Escape From Fort Bravo) (1953) godz. 23:10
reż: John Sturges
obsada: William Holden, Eleanor Parker, John Forsythe, Polly Bergen, William Demarest, Richard Anderson
Akcja rozgrywa się w Arizonie podczas Wojny Domowej. Film opowiada
o brutalnym traktowaniu więźniów Konfederacji przez komendanta obozu jenieckiego. W wyniku swojego postępowania, staje się on, wraz ze swoimi ludźmi, równie niepopularny jak sami więźniowie. Bezwzględny komendant jest jednak wrażliwy na uroki pewnej tajnej agentki wroga, która używając swoich wdzięków organizuje ucieczkę z więzienia.
William Holden (prawdziwe nazwisko William Franklin Beedle Jr.) jest potomkiem George’a Washingtona od strony matki. W ciągu całej swojej kariery zrobił 71 filmów, zdobywając statuetkę Oscara® w kategorii “Najlepszy aktor” za film Stalag 17. Był on również nominowany do nagrody za Sunset Boulevard (1950)
i Network (1976).
STRZELBY DLA SAN SEBASTIAN (Guns for San Sebastian) (1968) godz. 05:00
reż: Henri Verneuil
obsada: Anthony Quinn, Anjanette Comer, Charles Bronson, Sam Jaffe
Akcja filmu rozgrywa się w 1746 roku w Meksyku. Jest to historia samotnego bandyty, którego mieszkańcy małego miasteczka pomyłkowo biorą za księdza. Wykorzystuje on okazję aby zachęcić mieszkańców do obrony przeciwko terroryzującym ich łupieżczym Indianom.
Aktor Anthony Quinn zdobywca nagrody Oskara jest rekordzistą jeśli chodzi
o ilość filmów w których zagrał. W młodości Ouinn otrzymał stypendium umożliwiające mu studia na wydziale architektury, gdzie wykładowcą był sam Frank Lloyd Wright. To właśnie Wright opłacił zabieg chirurgiczny mający na celu korekcję narządu mowy Quinna i zaproponował mu pobieranie lekcji aktorstwa.
CZWARTEK, 16 PAŹDZIERNIKA
POSZUKIWACZE (The Searchers) (1956) godz. 21:00
reż: John Ford
obsada: John Wayne, Jeffrey Hunter, Vera Miles, Henry Brandon
Poszukiwacze, film uznany za najlepszy western w historii kina, nie otrzymał ani jednej nominacji do Oscara po wejściu na ekrany w 1956r.
Arcydzieło Johna Forda o pięcioletnim poszukiwaniu dziewczyny uprowadzonej przez Indian, z Johnem Waynem w jednej z najlepszych jego kreacji. Wayne gra pałającego nienawiścią do Indian Ethana Edwardsa, byłego żołnierza Konfederacji, który wraca do domu swego brata Aarona trzy lata po zakończeniu wojny secesyjnej. Wraz z adoptowanym synem Aarona przyłącza się do prowizorycznego oddziału strażników Teksasu, odpierających atak Komanczów, lecz powraca, by odkryć, że Aaron, jego żona i jedna z córek zostali zabici,
a druga córka, Debbie, porwana. Ethan i Martin spędzają następne pięć lat na nieprzerwanym poszukiwaniu Debbie i Scara (Brandon), potwornego wodza Komanczów, który uprowadził dziewczynę.
Edwards to postać o niezwykle złożonym i zgorzkniałym charakterze - deklaruje swą nienawiść do Komanczów, znając jednocześnie ich język i zwyczaje. Potrafiłby zabić swą jedyną żyjącą krewną (bratanicę) za to, że przyłączyła się do innej rasy. Postać Edwardsa symbolizuje cienką granicę między barbarzyństwem a ucywilizowaniem, przebaczeniem a zemstą - pokazują to pierwsze i ostatnie sekwencje filmu.
Aluzje i odniesienia do Poszukiwaczy pojawiały się w filmach wielu reżyserów, zaczynających karierę w latach 70-tych, szczególnie zaś Martina Scorsese, który nawiązał do tego filmu w Ulicach Nędzy (1973, w obsadzie: Robert DeNiro/ Harvey Keitel), a fabułę Poszukiwaczy (historię mężczyzny ogarniętego obsesją uratowania dziewczyny, która nie chce zostać uratowana) wykorzystał realizując Taksówkarza (1976, w obsadzie Robert DeNiro).
Film ten z pewnością jest godny uwagi - niesamowite zdjęcia, ujęcia kręcone
w Monument Valley, John Wayne w imponującej roli Ethana Edwardsa, jak również sposób, w jaki Ford opowiada historię, różnorodność środków budowania fabuły, łącznie z retrospekcją, czytaniem listów informujących widza czy wreszcie zakończenie filmu, w którym Edwards nie zostaje zrehabilitowany - rzecz nietypowa w hollywodzkim kinie lat 50-tych, które rzadko dopuszczało niejasne zakończenia.
TRZEJ OJCOWIE CHRZESTNI (3 Godfathers0 (1948) godz. 23:00
reż; John Ford
obsada: John Wayne, Harry Carey Jr, Pedro Armendariz
Trójka zbiegów wpada w tarapaty, gdy na pustyni spotykają umierającą matkę
z dzieckiem. Obiecują sobie, że uratują niemowlę, nawet jeśli będą musieli zaryzykować własnym życiem.
Opowieść Petera B. Kyne'a, wcześniej sfilmowana była już czterokrotnie, m.in. przez Johna Forda pod tytułem Three Wise Men (1919). Był to jednocześnie pierwszy kolorowy film Forda, zadedykowany Harry’emu Carey’owi, Sr., jednemu z aktorów, który grał w wersji z 1919 roku (w obecnej produkcji zagrał Harry Carey, Jr). Był to również ostatni z filmów w których zagrał Guy Kibbee, tutaj odtwarzający rolę sędziego. Pomysł na wątek filmowy był później wykorzystywany kilkakrotnie m.in. w filmach Three Men and a Cradle (Francja, 1985), oraz
w popularnym Three Men and a Baby (1987).
WITAJCIE W CIĘŻKICH CZASACH (Welcome To Hard Times) (1967) godz. 00:45
reż: Burt Kennedy
obsada: Henry Fonda, Janice Rule, Keenan Wyn, Janis Paige, Aldo Ray, Warren Oates
Ten niekonwencjonalny western przedstawia ciemną stronę Dzikiego Zachodu. Bezradny burmistrz przygranicznego miasteczka o nazwie „Ciężkie Czasy” nie jest w stanie sprostać morderczemu rewolwerowcowi, który terroryzuje mieszkańców. Gdy opuszcza miasto, pozostawia po sobie jedynie zgliszcza. Wtedy nadchodzi bohater, który stara się tchnąć nowe życie w zniszczone miasto. Wszystko zaczyna dobrze się układać, gdy nagle bandyta powraca.
Witajcie w Ciężkich Czasach to pierwsza powieść E.L. Doctorowa, który następnie napisał bardzo udany utwór Ragtime. Na niektórych rynkach film był wyświetlany pod tytułem Killer on a Horse.
PIĄTEK, 17 PAŹDZIERNIKA
PŁONĄCE SIODŁA (Blazing Saddles) (1974) PremierA
godz. 21:00
reż: Mel Brooks
obsada: Cleavon Little, Gene Wilder, Slim Pickens, Mel Brooks
Płonące siodła to wyjątkowy western będący jednocześnie świetną komedią
w reżyserii Mela Brooksa. Akcja filmu rozgrywa się w małym miasteczku o nazwie Rock Ridge, które stoi na trasie budowanej kolei. Czarny charakter, Headley Lemar wysyła tam swojego poplecznika, by ten skutecznie rozwiązał problem mieszkańców opornego miasteczka. Wkrótce pojawia się też nowy szeryf Bart (Cleaven Little). Z początku nie może porozumieć się z lokalną społecznością.
W czym skutecznie pomaga mu Jim, The Waco Kid (Gene Wilder)
Płonące siodła to jeden z najbardziej dochodowych Westernów w historii kina. Zaraz po premierze przyniósł zysk w wysokości 47 milionów dolarów, a kolejne 60 milionów niedługo potem. Tworząc film, Brooks zmienił trochę reguły tworzenia Westernu, w wyniku czego Płonące siodła jest subtelną parodią gatunku.
Na początku rolę Jima The Waco Kid miał zagrać John Wayne, któremu spodobała się fabuła filmu, ale zdecydował, że postać, którą ma zagrać nie do końca pasuje do jego wizerunku.
CIMARRON (1960) godz. 23:35
reż: Anthony Mann
obsda: Glenn Ford, Anne Baxter, Russ Tamblyn
Obraz opisujący przeszło cztery dekady z życia pewnej rodziny. Historia rozpoczyna się od ich przybycia do Oklahomy w 1889 roku. Yancey Cravet i jego żona zdobywają działkę w czasach osiedleńczej gorączki Oklahomy, zostają jej jednak nieuczciwie pozbawieni i zmuszeni są osiedlić się w niewielkim mieście. Tam właśnie Yancey zakłada własną gazetę.
Film oparty jest na powieści „Cimarron z Oklahomy” autorstwa Edny Ferber. Poprzednia wersja filmu wyreżyserowana przez Wesleya Rugglesa z 1931 roku zdobyła trzy Nagrody Akademii, w tym statuetkę w kategorii ‘Najlepszy Film’.
SOBOTA, 18 PAŹDZIERNIKA
TCM PRZEDSTAWIA: DZIKI ZACHÓD: PIERWSZE STULECIE WESTERNU PREMIERA
godz. 21:00
Złożony z wywiadów z gwiazdami oraz fragmentów klasycznych oraz współczesnych westernów dokument TCM wnikliwie śledzi historię i rozwój gatunku w jego pierwszym stuleciu.
DZIKA BANDA (The Wild bunch) (1969) 5 PAŹDZIERNIKA PREMIERA
godz. 22:00
reż: Sam Peckinpah
obsada: Ernest Borgnine, Warren Oates, Ben Johnson, Jaime Sanchez
Film ten to pełen przemocy western w którym świat broni maszynowej
i samochodów przenika się ze światem koni i pistoletów. Grupa wyjętych spod prawa mężczyzn w średnim wieku, przebywających na meksykańsko-amerykańskiej granicy wyrusza w drogę na ostatnią akcję, zanim na dobre odwieszą swe kabury i udadzą się na zasłużony spoczynek. Mają jednak pecha - zmuszeni są zmierzyć się z wojskiem meksykańskim i grupą łowców nagród, na której czele stoi były członek ich gangu. Adaptując opowieść Walona Greena
i Roya N. Sicknera, Peckinpah nadał filmowej przemocy dramatyczny i pełen emocji ton. Film nominowany był do Oscara za muzykę i scenariusz.
NIEDZIELA, 19 PAŹDZIERNIKA
BEZ PRZEBACZENIA (Unforgiven) (1992) PREMIERA godz. 21:00
reż: Clint Eastwood
obsada: Clint Eastwood, Gene Hackman, Morgan Freeman, Richard Harris
Western o byłym rewolwerowcu (Clint Eastwood), który wraca do dawnego rzemiosła. Zostaje on wynajęty, by dokonać zemsty na pewnym mężczyźnie. William wchodzi jednak w konflikt z Little Bill Dagettem (Gene Hackmann) - sadystycznym, szeryfem, który zajmując się wprowadzaniem w życie prawa
o posiadaniu broni, staje się jednocześnie sędzią i katem.
Początkowo film miał nosić tytuł The William Munny Killings. Scenariusz krążył po Hollywood przez prawie 20 lat, w ciągu których Gene Hackmann zdążył go przeczytać i odrzucić i dopiero Clint Eastwood (który wcześniej kupił scenariusz) przekonał go do zagrania roli. Doskonale nakręcony przez Jacka N. Greena obraz otrzymał Oscary dla Najlepszego filmu, Najlepszego aktora drugoplanowego, Najlepszego reżysera oraz za Najlepszy montaż, stając się jednym z trzech westernów, które spotkało podobne wyróżnienie. Pozostałe dwa to: Tańczący
z wilkami (1990) i Cimarron (1931). Eastwood zadedykował film dwóm reżyserom, z którymi wcześniej współpracował - twórcy spaghetti-westernów Sergio Leone oraz Don Siegelowi.
Autorem ścieżki dźwiękowej był wprawdzie Lennie Niehaus, jednak temat przewodni filmu napisał Clint Eastwood - wielki miłośnik jazzu.
Richard Harris oglądał właśnie High Plains Drifter (1972) w telewizji, kiedy Clint Eastwood zadzwonił, by zaproponować mu rolę Boba Anglika.
NAGA OSTROGA (The Naked Spur) godz. 23:10
reż: Anthony Mann
obsada: James Stewart, Robert Ryan, Janet Leigh, Ralph Meeker, Millard Mitchell
We wspaniałej scenerii Gór Skalistych w Kolorado weteran Wojny Domowej cierpliwie tropi zaciekłego zabójcę, aby otrzymać obiecane $5,000 nagrody
i móc zakupić farmę, na której chce się osiedlić. Po drodze spotyka podłego ex-konfederatę, zapłakanego nieszczęśliwego marzyciela oraz piękną córkę banity.
Film nominowany do Oskara za scenariusz (rzadkie osiągnięcie w dziedzinie westernu), stał się kolejnym z filmów, na którym dochodowy zespół Stewart - Mann, zyskał spore zyski ze sprzedaży biletów. Ten film będzie pokazywany po raz pierwszy na antenie TCM Polska.
DODGE CITY (1939) godz. 00:45
reż: Michael Curtiz
obsada: Errol Flynn, Olivia de Havilland, Ann Sheridan, Bruce Cabot, Frank McHugh, Alan Hale
Nakręcony z rozmachem western, zainspirowany historią Wyatta Earpa, przedstawia historię uczciwego handlarza bydłem, który próbuje zaprowadzić porządek w Dodge City - zniesławionym przez korupcję miasteczku na Dzikim Zachodzie. W spektakularnym filmie akcji pojawia się scena bezpardonowej awantury w barze, która stała się pierwowzorem dla przerysowanej kłótni
w komedii Mela Brooksa - Płonące siodła (1974).
Errol Flyn ujarzmia Zachód i zakochuje się w Olivii de Havilland.
100-lecie westernu - kilka faktów
Wiliam S Hart (1864-1946) był pierwszym kowbojem srebrnego ekranu, który zdobył status prawdziwej gwiazdy wcielając się w legendarnych bohaterów Zachodu.
Western określano często mianem ‘końskiej opery”.
John Ford, którego nazwisko nieodłącznie kojarzy się z gatunkiem, nakręcił swój pierwszy pełnometrażowy western Straight Shooting w 1917 roku.
Do ulubionych aktorów Forda należeli: Harry Carey, John Wayne, Henry Fonda i John Carradine.
Mówiło się, że western klasy A można odróżnić od westernu klasy B po ilości bydła, pędzonego w niektórych scenach filmu.
Cimarron (1931) to pierwszy western, nagrodzony Oscarem w kategorii Najlepszy film, kolejnym laureatem najbardziej cenionej statuetki został dopiero Tańczący z wilkami (1990).
Montana Moon (1930), pierwszy western muzyczny, dał początek zjawisku śpiewającego kowboja, w którego roli zadebiutowała młoda Joan Crawford.
Awanturnik Errol Flynn wystąpił w trzech wysokobudżetowych westernach, wyreżyserowanych przez Michaela Curtiza: Dodge City (1939), Virginia City (1940) i Santa Fe Trail (1940).
Równie awanturniczym poprzednikiem Flynna był Douglas Fairbanks, który pojawił się w będącym parodią gatunku westernie Wild and Woolly (1917).
Wśród późniejszych tego typu parodii znalazły się Płonące siodła (1974),
w reżyserii i z udziałem geniusza komedii - Mela Brooksa.
Trzech statystów poniosło śmierć w czasie kręcenia sceny z udziałem kawalerii do filmu Umarli w butach(1941). Jeden z nich, Bill Mead, zginął, jadąc obok Errola Flynna, gdy jego koń potknął się, a on nadział się na własną szablę.
W 1947 roku pojawił się pierwszy czarny western - Pursued - wnosząc coś nowego do charakterystyki gatunku.
W 1948 roku, Howard Hawks wyreżyserował swój pierwszy western, Red River z udziałem Johna Wayne’a, który krytycy często wymieniają wśród dziesięciu najlepszych przedstawicieli gatunku.
Anthony Mann był twórcą westernu psychologicznego, czerpiącego
z motywów filmu noir i ukazującego losy udręczonych bohaterów. Mann uwolnił Jamesa Stewarta od wizerunku „sympatycznego faceta”, obsadzając go w roli mściwego snajpera w filmie Winchester ‘73
i nawiedzonego łowcy nagród w Nagiej ostrodze (1.
.
Western W samo południe (1952) podejmuje z kolei problematykę społeczną, stanowiąc metaforę amerykańskiej nagonki na hollywoodzkich sympatyków lewicy.
Za udział w wyreżyserowanym przez Freda Zinnemana filmie Gary Cooper odebrał drugą w swej karierze statuetkę Oscara za rolę Willa Kane’a (W samo południe,1952).
Shane (1956) to film, który wielu uważało za szczytowe osiągniecie twórców westernu, wyreżyserowany przez George’a Stevensa, z udziałem Alana Ladda.
Zrealizowany w 1954 roku Johnny Guitar w reżyserii Nicholasa Ray’a porusza problem alienacji, a Joan Crawford i Mercedes McCambridge stworzyły tu postacie, które doskonale obrazują walkę dobra i zła
i strzelają do siebie w kulminacyjnej scenie filmu.
Wkrótce potem pojawili się Poszukiwacze w reżyserii Johna Forda -wielkie osiągnięcie sztuki filmowej plus znakomite kreacje aktorskie.
Na początku lat 60. na ekrany kin wdarł się reżyser, który miał odcisnąć trwały ślad na historii gatunku - enfant terrible Sam Peckinpah zrealizował m.in. High The Country (1962).
Peckinpah ze swoją nową odmianą westernu tylko o krok wyprzedził włoskiego reżysera Sergio Leone, który zainicjował gatunek zwany spaghetti-westernem.
Leone przedstawił widzom gwiazdy, które miały w przyszłości zastąpić Wayne’a, Fondę i Stewarda - byli to Charles Bronson i Clint Eastwood.
Czerpiąc inspirację z twórczości japońskiego reżysera Akiry Kurosawy, Leone łączył w swoich filmach czarny humor z pełną przemocy akcją,
a drugorzędny aktor telewizyjny Clint Eastwood zdobył dzięki niemu status międzynarodowej gwiazdy.
John Wayne otrzymał jedynego w swoim dorobku Oscara dla Najlepszego aktora za rolę w filmie True Grit (1969).
W latach 70. - dekadzie muzyki disco - gatunek znacznie stracił na popularności.
John Wayne wystąpił wówczas w swoim ostatnim filmie, The Shootist (1976). Podczas kręcenia zdjęć do tego właśnie filmu dowiedział się
o swojej śmiertelnej chorobie.
Robert Altman spróbował szczęścia w westernie w roku 1971, kręcąc McCabe and Mrs Miller, z Warrenem Beatty i Julie Christie.
Kevin Costner był tym reżyserem, dzięki któremu western powrócił do łask krytyki i publiczności, gdy zrealizował Tańczącego z wilkami (1990), grając w nim też główną rolę.
Zdobywając siedem Oscarów przy dwunastu nominacjach, poetycka opowieść Costnera zdecydowanie przedłużyła egzystencję westernu.
Kowboj Eastwood ponownie dał znać o sobie. Odświeżając motywy
z filmu The Outlaw Josey Wales, jako aktor i reżyser zrealizował obraz Bez przebaczenia (1992), który przyniósł mu statuetki Oscara za Najlepszą reżyserię i Najlepszy film.
Kevin Costner najwyraźniej stara się przejąć obowiązki Clinta Eastwooda. W roku 2003 reżyseruje i gra w Open Range, wspólnie z Annette Bening
i Robertem Duvallem.
Jak na stulatka, western wciąż dobrze się trzyma.
kilka faktów o prawdziwym dzikim zachodzie
W roku 1850 Levi Strauss rozpoczął produkcję grubych spodni dla górników
z kopalni złota, szyjąc je z bawełnianego materiału, znanego jako „genes” we Francji. Strauss myślał najpierw o produkcji namiotów, jednak ponieważ nie było na nie rynku, dorobił się fortuny sprzedając spodnie.
W 1870 roku łowcy bizonów pojawili się na Wielkich Równinach podążając za linią kolejową i rosnącym popytem na skórę i mięso. W ciągu zaledwie dekady ogromne niegdyś stada stały się zagrożonym gatunkiem.
W 1874 roku George Armstrong Custer ogłosił odkrycie złota w krainie Black Hills w stanie Dakota, dając początek fali białych poszukiwaczy, jaka napłynęła w najświętsze dla plemienia Dakotów obszary.
25 czerwca 1875 roku generał Custer zlokalizował nad rzeką Little Bighorn obozowisko Siedzącego Byka. Gdy zaatakował wioskę, okazało się, że Indianie mają nad jego wojskiem czterokrotną przewagę liczebną. Setki wojowników indiańskich otoczyły żołnierzy, zabijając ich co do jednego
w potyczce zwanej ostatnią bitwą Custera.
W roku 1883 Teksas kupił od kościoła katolickiego fort Alamo, aby zachować go jako miejsce upamiętniające wydarzenia historyczne.
W 1889 roku prezydent Benjamin Harrison udostępnił białym osadnikom niezamieszkane ziemie na terytorium Indian, dając za pomocą wystrzału znak do przekroczenia granicy. W przeciągu dziewięciu godzin, osiedleńcza gorączka Oklahomy rozprzestrzeniła się na prawie dwa miliony akrów należącej do Indian ziemi.
W roku 1899 Robert Parker i jego towarzysz, Harry Longbaugh, znani również jako Butch Cassidy i Sundance Kid, stanęli na czele „Dzikiej bandy”, by przeprowadzić serię napadów na banki i pociągi na Zachodzie Stanów,
a w 1901 roku uciec do Ameryki Południowej, kończąc tym samym działalność wyjętej
Autor: Rafał S
Wszelkie prawa zastrzeżone.